DETAY HABER | ABD-İran-İsrail hattında 105 Günlük Kriz: İşte Savaştan Uzlaşıya Giden Süreç!
Orta Doğu’da son yılların en tehlikeli krizlerinden biri olarak gösterilen ABD-İran gerilimi, 28 Şubat 2026’dan bu yana bölgeyi savaşın eşiğine getiren gelişmelere sahne oldu. Karşılıklı saldırılar, Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri hareketlilik, İsrail’in dahil olduğu operasyonlar ve uluslararası diplomasi trafiğiyle geçen 105 günlük süreçte taraflar defalarca karşı karşıya geldi. Son olarak ABD Başkanı Donald Trump, Washington ile Tahran arasında savaşı sona erdirecek kapsamlı bir uzlaşmaya varıldığını duyurdu.
KRİZ 28 ŞUBAT’TA YENİ BİR EVREYE GİRDİ
28 Şubat’ta ABD öncülüğünde İran’a yönelik başlatılan operasyonlar, iki ülke arasındaki gerilimi doğrudan çatışma noktasına taşıdı. Süreç boyunca İran’a ait askeri tesisler, hava savunma sistemleri ve stratejik noktalar hedef alınırken, Tahran yönetimi de bölgedeki ABD varlığına yönelik sert açıklamalar yaptı.
Haberlerimizi Google’da takip edin
İsrail’in İran ve İran destekli gruplara yönelik operasyonlarını sürdürmesi, gerilimin bölgesel boyut kazanmasına neden oldu. Böylece ABD, İran ve İsrail eksenindeki kriz, Orta Doğu’nun en önemli gündem başlığı haline geldi.
HÜRMÜZ BOĞAZI GERİLİMİN MERKEZİNE YERLEŞTİ
Dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, kriz boyunca tarafların en önemli mücadele alanlarından biri oldu.
Bölgedeki askeri hareketlilik ve karşılıklı tehditler, uluslararası deniz ticaretini doğrudan etkilerken enerji piyasalarında da sert dalgalanmalara yol açtı. Küresel petrol fiyatları, çatışmaların seyrine bağlı olarak zaman zaman hızlı yükselişler ve düşüşler yaşadı.
ATEŞKES GİRİŞİMLERİ SONUÇ VERMEDİ
İlkbahar ayları boyunca başta Katar olmak üzere çeşitli ülkelerin arabuluculuğunda diplomatik girişimler yürütüldü.
Taraflar zaman zaman müzakere mesajları verse de sahadaki saldırılar nedeniyle kalıcı bir ateşkes sağlanamadı. Washington ve Tahran arasındaki temaslar sürerken askeri hazırlıklar da eş zamanlı olarak devam etti.
LÜBNAN CEPHESİNDEKİ GERİLİM MÜZAKERELERİ ZORLAŞTIRDI
ABD ile İran arasında diplomatik temasların sürdüğü dönemde İsrail’in Lübnan’daki hedeflere yönelik operasyonları da bölgedeki tansiyonu yükseltti.
İsrail ordusunun Hizbullah unsurlarını hedef aldığını açıkladığı saldırılar, Lübnan’ın güneyi başta olmak üzere çeşitli bölgelerde gerilimin yeniden tırmanmasına yol açtı. Karşılıklı saldırılar nedeniyle Lübnan sınırı, Gazze ve İran eksenli krizin yeni cephelerinden biri haline geldi.
Diplomatik kaynaklar, İsrail ile Hizbullah arasında yaşanan çatışmaların, ABD ile İran arasında yürütülen temasları da olumsuz etkilediğini değerlendirdi. Bölgedeki güvenlik riskinin artması, ateşkes ve müzakere girişimlerinin sonuç vermesini zorlaştıran başlıca unsurlar arasında gösterildi.
Lübnan’daki gelişmeler, İran’ın bölgedeki müttefikleri üzerinden krize dolaylı olarak dahil olması nedeniyle Washington-Tahran hattındaki gerilimin daha da karmaşık hale gelmesine yol açtı.
APACHE HELİKOPTER KRİZİ DÖNÜM NOKTASI OLDU
Gerilimde son dönemin en kritik gelişmesi, ABD ordusuna ait bir Apache helikopterinin Hürmüz Boğazı üzerinde devriye görevi sırasında düşürülmesi oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, helikopterin İran tarafından vurulduğunu öne sürerek buna karşılık vereceklerini açıkladı. Olayın ardından ABD, İran’a yönelik yeni saldırılar düzenlerken, İran da sert karşılık mesajları verdi.
Karşılıklı açıklamalar ve askeri hamleler, taraflar arasında doğrudan çatışma ihtimaline ilişkin endişeleri artırdı.
ABD’DEN IRAK İÇİN TAHLİYE UYARISI
Gerilimin tırmandığı günlerde ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği de dikkat çeken bir güvenlik uyarısı yayımladı.
Büyükelçilik, “son bölgesel gelişmeler” nedeniyle ABD vatandaşlarından Irak’a seyahat etmemelerini isterken, ülkede bulunanların da derhal ayrılmaları çağrısında bulundu. Açıklamada, hava sahasının önceden haber verilmeksizin kapatılabileceği ve ulaşımda ciddi aksaklıklar yaşanabileceği belirtildi.
TRUMP: BÜYÜK BİR UZLAŞMAYA VARILDI
Krizde son ve en dikkat çekici gelişme ise ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklaması oldu.
Trump, ABD ile İran arasında savaş durumunu sona erdirecek “büyük bir uzlaşmaya” varıldığını duyurdu. Anlaşmanın önümüzdeki birkaç gün içinde nihayete erdirilmesini beklediklerini belirten Trump, resmi imza sürecinin Avrupa’da tamamlanabileceğini söyledi.
ABD Başkanı, anlaşmanın ayrıntılarının ilerleyen günlerde netleşeceğini ifade etti.
ERDOĞAN’A ÖZEL TEŞEKKÜR
Trump, açıklamasında Türkiye’nin süreçte oynadığı role de vurgu yaptı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile telefon görüşmesi gerçekleştireceğini belirten Trump, Erdoğan’ın krizin yönetiminde önemli katkı sunduğunu ifade etti.
Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan için, “Savaşın sona erdirilmesine yardımcı olma konusunda harikaydı.” ifadelerini kullandı.
GÖZLER ANLAŞMANIN AYRINTILARINDA
28 Şubat’tan bu yana bölgeyi savaşın eşiğine getiren gelişmelerin ardından gözler şimdi ABD ile İran arasında varıldığı açıklanan uzlaşının ayrıntılarına çevrildi.
Taraflardan gelecek resmi açıklamalar ve Avrupa’da yapılması beklenen imza sürecinin, Orta Doğu’daki gerilimin geleceğini belirlemesi bekleniyor.
