İran dosyasında yeni gerilim: 4 MADDE KRİZİ

ABD ile İran arasında yeniden gündeme gelen müzakereler öncesinde, Washington’un Tahran’dan talep ettiği şartlar tartışma yarattı. İran Devrim Muhafızları Ordusu Siyasi İşlerden Sorumlu Komutan Yardımcısı Vekili Aziz Gazenferi, ABD’nin İran’a dört şart sunduğunu, bu şartların kabul edilmemesi halinde saldırı tehdidinde bulunduğunu açıkladı. Gazenferi’ye göre ABD’nin talepleri; İran’ın balistik füze programını durdurması, vekil güçlere verdiği desteği kesmesi, uranyum zenginleştirmeyi sonlandırması ve nükleer programdan tamamen vazgeçmesi yönünde.

Söz konusu talepleri değerlendiren Dr. Hakan Sezgin Erkan, bu başlıkların müzakereler başlamadan önce de büyük ölçüde bilindiğini söyledi. Erkan’a göre özellikle balistik füze programı ve vekil güçlere destek başlıkları, İran’ın bölgedeki caydırıcı gücünü doğrudan hedef alıyor. Balistik füze programının tamamen durdurulmasının İran’ın askeri kapasitesini zayıflatacağını belirten Erkan, bu başlık altında asıl hedefin füze menzilinin İsrail’i kapsamayacak şekilde sınırlandırılması olduğunu ifade etti. Bu konunun müzakereye açık bir alan olarak görüldüğünü dile getirdi.

Vekil güçlere desteğin kesilmesi talebinin de benzer şekilde İran’ın bölgesel stratejisini hedef aldığını belirten Erkan, İran’ın doğrudan savaş yerine vekâlet savaşlarıyla hareket ettiğini ve bu desteğin kesilmesinin Tahran’ı doğrudan çatışmaya zorlayabileceğini söyledi. Erkan’a göre ABD ve İsrail’in bu talepleri büyük ölçüde paralellik taşıyor ve İran’ın bölgedeki caydırıcılığını ortadan kaldırmayı amaçlıyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin daha önce verdiği bir röportajda, olası bir saldırı durumunda vekil güçlerin devreye girip girmeyeceği sorusuna “Kimseye ihtiyacımız yok” yanıtını vermesinin de dikkat çekici olduğunu belirten Erkan, bunun uluslararası hukuk boyutuyla ilgili olabileceğini ifade etti. Vekil güçlerin silahlandırılması ve başka bir devlete karşı kullanılması iddialarının uluslararası hukuka aykırı olduğunu vurgulayan Erkan, bu nedenle İranlı yetkililerin kamera karşısında böyle bir desteği açıkça kabul etmelerinin mümkün olmadığını söyledi.

Uzmanlara göre, ABD’nin bu dört talebi bir arada ve müzakereler öncesinde dayatması, süreci zorlaştırabilecek ve görüşmelerin tıkanmasına yol açabilecek bir tutum olarak değerlendiriliyor.