Rusyanın kıyamet uçağı Tahranda: Hamaneyi mi kaçıracaklar?

Rusya’nın “kıyamet uçağı” olarak bilinen Tupolev tipi özel donanımlı hava aracının İran’da görüntülendiği iddiası, bölgedeki gerilimi yeni bir boyuta taşıdı. Nükleer savaş senaryolarında devlet yönetiminin havadan sürdürülebilmesi amacıyla tasarlanan ve yüksek güvenlikli sistemlerle donatılan bu uçakların Tahran’da görülmesi, olası bir kriz planlamasına ilişkin soru işaretlerini artırdı.

Gazeteci Zeki Gümüş, söz konusu uçağın İran’da bulunmasının olağanüstü bir gelişme olduğuna dikkat çekti. “Kıyamet uçağı” olarak anılan bu platformların, nükleer ya da büyük ölçekli savaş durumlarında liderlerin güvenli şekilde taşınması ve komuta-kontrol faaliyetlerinin havadan yürütülmesi için tasarlandığını hatırlatan Gümüş, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de benzer bir uçağı kullandığının bilindiğini ifade etti. ABD’nin de aynı konseptte hava komuta merkezlerine sahip olduğunu belirtti.

Gümüş’e göre uçağın Tahran’da görüntülenmesi birkaç ihtimali gündeme getiriyor: İran’dan bazı kritik isimlerin güvenli bir bölgeye taşınması, Rusya’dan üst düzey askeri ya da siyasi yetkililerin İran’a gelmesi ya da uçağın seyyar komuta merkezi olarak kullanılması.

İran lideri Ali Hamaney’in suikast tehdidi altında olduğu ve güvenlik gerekçesiyle yerinin gizli tutulduğu yönündeki iddialara da değinen Gümüş, “Bu uçak Hamaney’i güvenli bir yere taşımak için gelmiş olabilir mi? İhtimal dahilinde. Ancak şu aşamada bunların tamamı birer tahmin” dedi.

Doç. Dr. Serkan Gündoğdu ise uçağın İran’da bulunmasını öncelikle teknik ve askeri bir çerçevede değerlendirdi. Gündoğdu, bu tür uçakların elektromanyetik saldırılara ve elektronik harp unsurlarına karşı yüksek koruma kapasitesine sahip olduğunu belirterek, olası bir ABD operasyonunda İran’ın radar, füze ve iletişim sistemlerinin hedef alınabileceği senaryosuna dikkat çekti.

ABD Başkanı Donald Trump’ın geçmiş açıklamalarında, Venezuela benzeri bir operasyon modeline ve elektronik sistemlerin etkisizleştirilmesine vurgu yaptığını hatırlatan Gündoğdu, “Bu uçak, İran’ın komuta-kontrol kapasitesini korumak ve üst düzey yöneticilerin olası bir elektronik harp saldırısı karşısında yönetim kabiliyetini sürdürmesini sağlamak amacıyla konuşlandırılmış olabilir” değerlendirmesinde bulundu.

Gündoğdu’ya göre Ali Hamaney ya da Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın güvenli bir bölgeye taşınması ihtimali tamamen dışlanmasa da, mevcut tabloda daha güçlü olasılık, uçağın teknik destek ve havadan komuta merkezi işlevi görmesi.

Rusya’ya ait olduğu öne sürülen “kıyamet uçağının” Tahran’da görüntülendiği iddiası henüz resmi makamlarca doğrulanmazken, gelişme bölgedeki askeri ve diplomatik dengelerin yeniden şekillenebileceğine dair tartışmaları da beraberinde getirdi.