Trump’ın İran bilmecesi: Çelişkili açıklamalar
ABD ve İsrail geçen cumartesi günü İran’a yönelik kapsamlı bir hava saldırısıyla ülkenin ruhani lideri Ali Hamaney’in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkiliyi öldürdü ve Ortadoğu’da yeni bir savaş başlattı.
Çatışmaların başlamasından önce de Beyaz Saray ve ABD Savunma Bakanlığı’ndan (Pentagon) birçok danışmanın Trump’ı olası belirsizlikler konusunda uyardığı ancak Trump’ın eksi yönleri görmek yerine “büyük risk büyük kazanım” yaklaşımıyla kumar oynadığı belirtiliyor.
ABD’nin stratejik hedefler ve planlamaya dair savaş öncesinde dahi görülen belirsizlik, çatışmaların başlamasının ardından Trump’ın çok sayıdaki çelişkili açıklamasıyla daha da belirginleşti.
WASHINGTON’DAKİ KARMAŞA
Savaş öncesi Amerikan basınına yansıyan ve olası operasyonun Washington yönetimi için yaratabileceği askeri, jeopolitik ve iç siyaset riskleri henüz ilk üç gün içinde danışmanların çekincelerinin haksız olmadığını ortaya koydu.
ABD çatışmalarda 3 askerini kaybederken, Trump önceki akşam yaptığı açıklamada “daha fazla asker kaybedebiliriz” dedi. Washington Post’un haberine göre Pentagon’da çatışmanın uzayarak kontrolden çıkabileceği ve hava savunma stoklarının zorlanabileceği endişesinin arttığı belirtiliyor.
İran’ın Körfez ülkelerindeki ABD üslerini hedef almasının diplomatik kriz sarmalına yol açması, Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak krizin küresel enerji piyasalarına etkisi ve kasım ayında yapılacak Kongre ara seçimleri öncesinde operasyonlara halk desteğinin çok düşük olduğunu gösteren anketler, sürecin Washington yönetimi açısından daha karmaşık hale gelebileceğini gösteriyor.
BEYAZ SARAY’IN PLANSIZLIĞI
Trump’ın kısa aralıklarla yaptığı çelişkili açıklamalar da uzmanlara göre Beyaz Saray’ın “plansızlığını” gösteriyor. Trump, cumartesi günü rejim liderliğinin hedef alınmasının hemen ardından Axios’a verdiği demeçte savaşın “uzun sürebileceğini ya da iki-üç gün içinde bitirilebileceğini” söyledi. Ertesi sabah The Atlantic’e konuşan ABD Başkanı, bir gün önce rejimin devrilmesi çağrısı yapmasına rağmen “Konuşmaya hazırım, onlar da konuşmak istiyor” diyerek diplomasiye açık olduğunu ifade etti. Aynı gün öğleden sonra Daily Mail’e verdiği röportajda ise operasyonun “En başından beri dört haftalık bir süreç” olarak planlandığını söyledi.
‘ADAYLARI BİLE ÖLDÜRDÜK’
Pazar akşamı New York Times’a konuşan Trump, İran’ı yönetecek “üç çok iyi adayları olduğunu” belirtti, sürecin nasıl gelişeceğine dair önce “ordu ve polis teslim olacak” dedi, sonra Venezuela modelini önerdi. Kısa süre sonra ABC News’e yaptığı açıklamada ise ilk saldırının “çok başarılı olduğunu, düşündükleri adayların çoğunu ortadan kaldırdığını” söyledi ve “Artık düşündüğümüz isimler olmayacak, çünkü hepsi öldü” ifadelerini kullandı. Aynı gün içinde farklı platformlara verilen bu demeçlerle Trump, savaşın süresi ve nihai hedefi konusunda net bir çerçeve ortaya koymadı.
EN BÜYÜK KUMARI İRAN HALKI
Trump’ın en büyük bahsinin ise İran halkının sokağa çıkma ihtimali olduğu değerlendiriliyor. Başkan, ilk açıklamasında İranlılara “Bombalar düşerken evlerinizde kalın, biz işimizi bitirdiğimizde yönetimi devralın” çağrısı yaptı. Ancak uzmanlar, İran Devrim Muhafızları’nın yaklaşık 180 bin kişilik gücü ve rejimin geçmişte protestoları sert biçimde bastırma kapasitesi göz önüne alındığında, geniş çaplı bir ayaklanmanın otomatik olarak rejim değişikliğiyle sonuçlanmayacağını belirtiyor.
KARA HAREKATI GÜNDEMDE
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik saldırılarda “kara birliklerinin” kullanılma olasılığını dışlamadığını ima etti. Amerikan New York Post gazetesine açıklamalarda bulunan ABD Başkanı, hafta sonu İsrail ile İran’a karşı başlattıkları askeri saldırıların son durumuna değindi. İran’a saldırılarda muhtemel “kara birliklerinin” kullanılması ihtimaline “Çekincem yok” yanıtını veren Trump, “Muhtemelen ihtiyaç duymazlar’ ya da ‘gerekliyse’ diyorum” ifadesini kullandı.
‘4 HAFTADAN KISA SÜREBİLİR’
İran’a yönelik saldırılarda “Tahran yönetiminin üst düzey yetkililerinden onlarcasını ortadan kaldırarak planlanandan çok daha ileride” olduklarını ileri süren Trump, daha önce saldırıların “yaklaşık 4 hafta” süreceğini tahmin ettiğini söylemesine karşın, ilk aşamada “4 hafta tahmin edildiğini ancak bir günde başardıklarını” belirtti. Bu sürenin kısaltılabileceğini belirten Trump, “Oldukça hızlı ilerleyecek. Liderlik açısından tam zamanında, hatta çok ilerisindeyiz” diye konuştu. Trump, saldırı kararını, geçen hafta Cenevre’deki “son görüşmelerden sonra” aldıklarını ve bu kararda “İran’ın gizlice nükleer projeler üzerinde çalıştığı istihbaratının” etkili olduğunu dile getirdi.
