Sinema

Zuhal Olcay: Oyuncu işçidir, oyunculuk bir meslektir

 

Hostinger

Oyuncular Sendikası, 33. Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali kapsamında sinema, sahne ve sanatları alanında çalışan oyuncularla, sektör bileşenlerini bir araya getirdi.

Oyuncular Sendikası tarafından Sheraton Otel Yuvarlak Balo Salonu’nda düzenlenen “Oyuncular Sendikası ile Sektör Buluşması- Ödül Alıyoruz Peki Neler Yaşıyoruz?” başlıklı panelde; oyuncuların çalışma hayatında karşılaştıkları sorunlardan güvenli setlere, örgütlenmeden çocuk oyuncuların çalışma koşullarına, yakınlık koordinesinden yeşil setlere ve seslendirme çalışma kurallarına kadar sektörün güncel meseleleri ele alındı. Buluşmada, farklı çalışma alanlarından sendika temsilcileri deneyimlerini ve yürüttükleri çalışmaları paylaştı.

Buluşmanın açılış konuşmasını Oyuncular Sendikası Genel Başkanı Zuhal Olcay gerçekleştirdi. Zuhal Olcay konuşmasında, “Ödül töreninde birkaç dakikada görünen emeğin arkasında, aylarca hatta uzun süren bir emek var. Bir oyuncunun sahneye çıkması ya da kamerayla karşılaşması, emeğin yalnızca görünen kısmı” dedi.

Olcay sözlerini şöyle sürdürdü: “O görünmeyen ise uzun çalışma saatleri, dayanıklılık, güvencesizlik, arıza süreleri, çalışma koşulları, sette yaşanan sorunlar ve çoğu zaman tek başına göğüslemek zorunda kalınan hak gaspaları var. Biz Oyuncular Sendikası olarak yıllardır çok temel bir şeyi yapmaya çalışıyoruz. Oyuncu işçidir. Oyunculuk bir meslektir. Oyuncunun emeği bir çalışma ilişkisinin parçasıdır. Ve kadın oyuncu diğer bütün işçiler gibi çalışma hakkı, dinlenme hakkı, güvenli ve sağlıklı bir ortamda çalışma hakkı, ayrımcılığa ve tacize karşı korunma hakkı ve örgütlenme hakkı vardır. Oyuncu olmak, bu haklardan vazgeçmek anlamına gelmez. Tam tersine, emeğimiz ortaya çıkarken bu hakların da görünmesi gerekir.”

Program kapsamında Oyuncular Sendikası Genel Sekreteri Atilla Gündoğdu, “Örgütlenme Hakkımız ve İSİG” başlıklı sunumuyla oyuncuların örgütlenmesi ve işçi sağlığı ile iş güvenliğinin temel sorunlarını ele aldı. Setlerin tehlikeli iş kolunda yer aldığını, ölümlü ve yaralanmalı kazaların sıklıkla karşılaşıldığını anlatan Gündoğdu, örgütlenmenin önemini vurgulayarak bir araya gelindiğinde çalışma haklarının daha kolay savunulabileceğini aktardı.

EŞİT İŞE EŞİT ÜCRET

Setlerde güvenli ve özgürlükçü çalışma koşullarının sağlanmasına yönelik “Güvenli Setler” başlığında Oyuncular Sendikası Yönetim Kurulu ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Ayrımcılıkla Mücadele Birimi Sorumlusu Gizem Soysaldı konuştu. Soysaldı konuşmasında; eşit işe eşit ücret, senaryolarda kadınların konumlandırılması, yaş ayrımcılığı yani ageizm, güvenli ortamda çalışma, audition, taciz sahne tanımları, oyuncular ve yapımcılar için taciz durumlarında yol haritaları, kostüm odası en iyi uygulamalar, çıplaklık ve simüle edilmiş yakınlıklar için rehberler ve kapalı set uygulamalarından bahsetti.

Ayrıca Oyuncular Sendikası’nın şikayet vakalarında psikolojik ve hukuki yönlendirme, dava takipleri gibi konularda neler yaptığından bahsedildi ve filmlerde oyuncuların sürekli olarak bütçesiz çalıştırılması teklifinin normalleştirilmesine karşı tepki dile getirildi.

Ardından Yakınlık Koordinatörü Ece Türkmut Dere, “Yakınlık Koordinasyonu Nedir, Ne İşe Yarar, Uluslararası Örnekler” başlıklı sunumuyla yakınlık koordinasyonunun setlerdeki rolünü ve yürütülen uygulamaları aktardı. Yakınlık koordinasyonunun yalnızca sevgi, öpüşme ve çıplaklık sahnelerinden ibaret olmadığını belirten Dere, sinema ve televizyon dünyasında yakınlık içeren sahnelerin daha güvenli, şeffaf ve profesyonel bir şekilde yürütülmesini sağlayan yakınlık koordinasyonunun bugün giderek genişleyen bir çalışma alanı olarak öne çıktığını kaydetti.

İlk olarak özellikle öpüşme, cinsellik ve çıplaklık içeren sahneler üzerinden tanınsa da çalışma kapsamının bunun çok ötesine uzandığını ifade eden Dere; travmatik sahneler, şiddet müdahaleleri ve beden temsili içeren sahneler, aile üyeleri arasındaki fiziksel yakınlık, sarılma, temas ve fiziksel sınırların özel olarak gözetim altında tutulduğu farklı sahne dinamiklerinin de yakınlık koordinasyonunun çalışma alanına girebildiğini belirtti. Yakınlık Koordinatörünün yalnızca çekim sırasında oyuncuların yanında bulunan bir uzman olmadığını vurgulayan Dere, çalışmanın senaryo hazırlık aşamasından başlayarak çekim sürecine ve post-prodüksiyona kadar uzandığını, sahnenin gereksinimine göre oyuncu, yapımcı, yönetmen, görüntü yönetmeni, koreograf ve kamera arkası ekipleriyle birlikte çalışılarak herkes için daha öngörülebilir bir süreç hedeflendiğini aktardı.

ÖNCE ÇOCUK SONRA ÇOCUK OYUNCU

Oyuncular Sendikası Genel Mali Sekreteri Alper Atak, “Set Çalışma İlkeleri – Yeşil Setler Mümkün” başlığında sürdürülebilir ve sağlıklı çalışma ortamlarının oluşturulmasına ilişkin sendikanın görüşlerini paylaştı. Ocak 2024’te yayımlanan “Set Çalışma İlkeleri” metninde yer alan setlerdeki çalışma koşullarına değinen Atak, bu kuralların sendikanın web sitesinde yer aldığını belirtti.

Çocuk oyuncuların çalışma koşulları da buluşmanın önemli gündem maddelerinden biri oldu. Oyuncular Sendikası Örgütlenme Uzmanı Demet Koca, “Önce Çocuk, Sonra Çocuk Oyuncu” başlıklı konuşmasında çocukların haklarını ve mevzuattaki çalışma açıklarını aktararak, çocukların çalışabildiği nadir alanlardan biri olan kültür-sanat alanında İş Kanunu’nun 71. maddesine göre çocukların çalıştırılabileceğini ifade etti. Çocuk oyuncuların eğitiminden ödün verilmemesi, çalışma saatlerinin düzenlenmesi, korunmasız ortamlarda çalıştırılmamaları gerektiği, iki aylık küçük bebeklerin çalıştırılmasının yasak olduğu, okula giden çocuk oyuncuların eğitim-öğretiminin engellenmemesi ve dinlenme ile oyun zamanlarının kısıtlanmadan çalıştırılabilmeleri gerektiği aktarıldı. Programın bir diğer başlığını ise seslendirme çalışma koşulları oluşturdu.

SESİMİZİN SESİ OLMAK…

Oyuncular Sendikası Yönetim Kurulu Üyesi ve Seslendirme Birimi Sorumlusu Arda Kavaklıoğlu, “Seslendirme: Seslendirme Çalışma Kuralları Nelerdir?” başlıklı sunumuyla seslendirme oyuncularının çalışma koşulları ve sendikanın bu alandaki çalışmaları hakkında bilgi verdi. 2020 yılında yürürlüğe giren Seslendirme Çalışma Kuralları ve Taban Ücretlerinin Belirlenmesine Dair Protokol’ün her yıl güncellendiğini, taban ücretin bağlayıcı bir kural olduğunu ve seslendirme alanı için bir toplu sözleşme niteliği taşıdığını aktardı.

Sektör buluşmasında yalnızca sinema ve televizyon değil, sahne sanatlarında çalışanların ekonomik ve çalışma koşulları da gündeme geldi. Oyuncular Sendikası Yönetim Kurulu Üyesi ve Sahne Sanatları Birimi Sorumlusu Esin Aslan, “Sahne Sanatlarında Çalışma” başlığıyla tiyatro ve sahne sanatlarında oyuncuların çalışma hayatında karşılaştığı zorluklara temas etti. Tiyatrolarda provaların ücretsiz olması ve sigortasız çalışma gibi pek çok soruna değinen Aslan, dansçıların, sokak sanatçılarının, pandomim sanatçılarının ve stand-up’çıların da sendika bünyesinde örgütlendiğini belirtti. Sunumların ardından soruların cevaplanmasıyla panel sona erdi.

Kaynak

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu