Kıbrıs

Reuters: BM lidersiz kalabilir, Guterres’in halefi için uzlaşma sağlanamadı

 

Hostinger Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in görev süresinin sona ermesine yaklaşık altı hafta kalmasına rağmen, yerine geçecek isim konusunda uzlaşma sağlanamadı. BM Güvenlik Konseyi’nde gerçekleştirilen sekiz tur oylamadan sonuç alınamaması, dünya örgütünün 2027 yılına Genel Sekretersiz girme ihtimalini gündeme getirdi.

Reuters’ın 19 Kasım 2026 tarihli haberine göre, BM Güvenlik Konseyi’nin veto yetkisine sahip beş daimi üyesi, Guterres’in halefi konusunda henüz anlaşmaya varamadı. Konseyin bu hafta yeni bir gizli oylama gerçekleştirmesi bekleniyor.

Guterres’in görev süresinin 31 Aralık’ta dolacak olması nedeniyle BM yetkililerinin, yeni Genel Sekreter seçilememesi ihtimaline karşı acil durum planları üzerinde çalıştığı belirtildi.

Reuters’ın haberinde, Genel Sekreter seçim sürecinin uzun, gizli oylamalara dayanan ve yeterince şeffaf olmayan yapısının eleştirilere neden olduğu aktarıldı. Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesi ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa arasında uzlaşma sağlanamasının seçim sürecini tıkadığı belirtildi.

Haberde, söz konusu çıkmazın veto yetkisine sahip ülkelerin uzlaşma konusundaki isteksizliğini ortaya koyduğu değerlendirmesine yer verildi. BM’nin uluslararası meselelerde giderek daha fazla devre dışı kaldığı ve ABD yönetiminin tutumunun da bu durumu derinleştirdiği yönündeki değerlendirmeler aktarıldı.

Antonio Guterres’in 2016 yılında altı tur oylamanın ardından Genel Sekreter olarak seçildiğini hatırlatan Reuters, bugüne kadar hiçbir BM Genel Sekreterinin görev süresinin, yerine geçecek kişi belirlenmeden sona ermediğine dikkat çekti. Haberde, mevcut çıkmazın devam etmesi halinde BM’nin daha önce karşılaşmadığı bir liderlik boşluğuyla karşı karşıya kalabileceği ifade edildi.

Yeni Genel Sekreteri uluslararası çatışmalar, kurumsal sorunlar ve BM’nin etkinliğine ilişkin tartışmaların da aralarında bulunduğu ciddi meselelerin beklediği belirtildi.

Uluslararası Kriz Grubu (International Crisis Group) bünyesinde görev yapan BM uzmanı Richard Gowan, Genel Sekreter seçiminin sonuçlandırılamamasının Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri açısından ciddi bir sorun oluşturacağını belirtti. Gowan, 2027 yılı için yeni bir Genel Sekreter belirlenmeden 2026’nın tamamlanmasının veto yetkisine sahip beş ülke açısından utanç verici olacağını ifade etti.

Böyle bir durumun, Güvenlik Konseyi’nin mevcut yapısını eleştiren ve beş daimi üyenin BM’yi yönetmek için gerekli niteliklere sahip olmadığını savunan ülkelere yeni bir gerekçe sunacağını söyledi. Reuters, Güvenlik Konseyi’nin daimi üyelerinin, mevcut yapının günümüzün coğrafi ve siyasi gerçeklerini yeterince yansıtmadığı yönündeki reform taleplerine uzun süredir karşı çıktığını da aktardı.

BM Şartı’nda, Genel Sekreterlik makamının boş kalması durumunda nasıl bir yol izleneceğine ilişkin açık bir düzenleme bulunmadığı belirtildi. Daha şeffaf bir Genel Sekreter seçim süreci için faaliyet gösteren “1 for 8 Billion” girişiminin yayımladığı bilgilendirme notunda, olası liderlik boşluğuna karşı çeşitli seçenekler ele alındı.

Bu seçenekler arasında Güvenlik Konseyi’nin geçici bir Genel Sekreter belirlemesi veya Genel Kurul’un mevcut Genel Sekreterin görev süresini uzatması gibi yöntemler yer aldı. Ancak söz konusu seçeneklerin hukuki ve siyasi engellerle karşılaşabileceği ifade edildi. Girişim, BM’nin Genel Sekretersiz bırakılmasının son derece sorumsuz bir durum olacağı uyarısında bulundu.

Reuters, BM Genel Sekreteri seçim sürecinin yapay zekâ ve sosyal medya çağında geçmişten kalma yöntemlerle yürütüldüğüne ilişkin eleştirilere de yer verdi. Mevcut sistemde adaylar, öncelikle kendi hükümetlerinin desteğini alarak Güvenlik Konseyi üyeleri nezdinde diplomatik temaslar yürütüyor.

Ardından Konsey üyeleri, adaylar hakkında destekleme, desteklememe veya görüş belirtmeme seçenekleri üzerinden gizli ön oylamalara katılıyor. Oylama sonuçları resmen kamuoyuna açıklanmasa da sonuçların kısa sürede basına sızdığı belirtiliyor.

Bazı oylamalarda daimi üyelerin farklı renklerde oy pusulaları kullanması, veto yetkisine sahip ülkelerin adaylara yönelik tutumlarının anlaşılmasına imkân tanıyor.

Güvenlik Konseyi’nde bir aday üzerinde uzlaşma sağlanmasının ardından, söz konusu ismin BM Genel Kurulu’na tavsiye edilmesini içeren karar tasarısı oylanıyor. Kararın kabul edilebilmesi için 15 üyeli Güvenlik Konseyi’nde en az dokuz olumlu oy alınması ve veto yetkisine sahip beş daimi üyeden hiçbirinin karşı oy kullanmaması gerekiyor.

Bu aşamanın tamamlanmasının ardından BM Genel Kurulu, önerilen adayı resmen Genel Sekreter olarak atıyor. Reuters, bugüne kadar Genel Kurul’un Güvenlik Konseyi tarafından önerilen hiçbir Genel Sekreter adayını reddetmediğini hatırlattı.

Reuters’ın haberinde, yeni Genel Sekreter seçilememesi durumunda BM’nin günlük faaliyetlerinin bir süre devam edebileceği ancak üst düzey atamalar ve bütçe gibi önemli konularda ciddi sorunlar yaşanabileceği belirtildi. Eski BM yetkilisi Daniel Safran-Hon, Genel Sekreterlik makamının boş kalması halinde Güvenlik Konseyi ve Genel Kurul’un toplantılarını sürdürebileceğini ancak bazı temel yönetsel kararların alınmasının zorlaşacağını ifade etti.

Haberde, Guterres’in görev süresinin geçici olarak uzatılması veya başka bir yetkilinin geçici olarak görevlendirilmesi gibi seçeneklerin de değerlendirildiği kaydedildi. BM’de yeni Genel Sekreterin belirlenmesine yönelik görüşmeler sürerken, 31 Aralık 2026 tarihine kadar uzlaşma sağlanıp sağlanamayacağı belirsizliğini koruyor.

Bu haber
bu kaynaktan alınmıştır.

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu