Türkiye’de Hortumlar Neden Sıklaştı?

Türkiye’de hortumlar, ABD’deki örnekleri kadar büyük ve yıkıcı boyutlara ulaşmasa da zaman zaman ciddi zarara yol açıyor. Bunun yanında hortum haberlerindeki artış ise gözden kaçmıyor. Türkiye’de hortumların neden daha sık görülmeye başlandığı, iklim değişikliğinin bu artıştaki etkisi ve hangi bölgelerin daha fazla risk taşıdığı merak ediliyor.
Türkiye’de meteorolojik olaylar denilince akla genellikle yağmur, kar ve dolu geliyor. Ancak son yıllarda hortum olayları daha sık gündeme gelmeye başladı. Sözlerine, “Hortumların gözlenme kapasitesi arttı” diyerek başlayan Meteoroloji Mühendisi Adil Tek, “Uydu verileri ve radar verileri sayesine daha çok kolay gözlenmesine sebebiyet vermeye başladı. Tabii ki iklim değişikliği de artıştaki en önemli etkenlerden bir tanesi” şeklinde devam ediyor.
Özellikle Ege ve Akdeniz’de hortum sayısının giderek arttığına dikkat çeken Tek, iklim değişikliğinin bu artıştaki rolünü denizlerdeki ısınmayla açıklıyor: “Atmosferde biriken ısıl enerjinin bir kısmını da denizler yutuyor. Her ne kadar atmosfer ısınıyormuş gibi görsek de aslında iklim değişikliği kaynaklı ısınmanın deposunu aslında biraz denizler oluşturuyor, çünkü daha geç soğuyor. Hortum olaylarının dönemselliğine baktığımızda, daha çok sonbahar ve ilkbahar aylarında görüyoruz. Bunun sebebi tabii ki yaz aylarından çıkarak ısınmış bir deniz.” Tek, Türkiye’yi doğrudan kapsamasa da Yunanistan ve İtalya’yı içine alan bölgede yapılan bir çalışmanın hortum sayılarındaki artışı ortaya koyduğunu belirtiyor.
Türkiye’de hortum potansiyeli yüksek bölgeler ele alındığında Meteoroloji Mühendisi Adil Tek yine denizleri işaret ediyor: “Öncelikle deniz suyu sıcaklıkları en büyük etken… Kara üzerlerinde de hortumlar meydana geliyor zaman zaman. Ancak denizdekilerin sayısı daha fazla. Çoğunlukla şunu gözlemliyoruz. Deniz üzerinde oluşan hortum, kara üzerine doğru geliyor. Sonra kara üzerlerinde belli bir mesafe içeri sokuluyor. Bir zaman sonra da kara üzerinde sönümleniyor. Yani kara üzerinde oluşup da deniz üzerine giden bir hortum görmüyoruz.”
Deniz suyu sıcaklıklarının yüksek olduğu bölgelerin hortum açısından daha fazla risk taşıdığını belirten Tek, “Akdeniz sonbahara, yani eylül-ekim aylarına 30 derece sıcaklıklarla girmiş oluyor. Öncelikle Antalya, Mersin, Adana, Hatay civarı ve İskenderun Körfezi, Ege’nin güneyi, yani Muğla, Aydın, İzmir açıkları deniz üzeri ağırlıklı olmak üzere kıyı kesimler hortum açısından yoğun olan yerler. Buralarda önümüzdeki yıllarda da daha fazla hortum görmeye başlayacağız” diyor.
İklim değişikliğinin etkisi yalnızca hortumların görülme sıklığıyla sınırlı değil. Deniz suyu sıcaklıklarındaki artış ve atmosferik koşullar, hortumların şiddetini de etkileyebiliyor. Tek, bu durumu, “Artan deniz suyu sıcaklıkları ve yüksek basınç alanların pozisyonları Akdeniz’deki hortumların sayılarını gittikçe artırmaya başladı. Daha şiddetli siklonik yapıları ve hortumları beraberinde getiriyor. Aslında hem hortum hem de rüzgar şiddetleri arttı” sözleriyle açıklıyor.
Hortum, yağmur ya da kar kadar sık karşılaşılan bir hava olayı olmadığı için böyle bir durumla karşılaşanlar nasıl hareket edeceklerini bilemeyebiliyor. Adil Tek, hortum sırasında alınması gereken önlemleri şu şekilde özetliyor:
“Bir kere açık alanda olmamanız, kapalı alana geçmeniz gerekiyor. Araç içindeyseniz araç içinde kalabilirsiniz. Ama büyüklüğüne bağlı olarak bazen hortumlar aracı da kaldırabiliyor. Hiçbir şey yapamıyorsanız çök-kapan yapmamız gerekiyor. Tabii hortumun oluştuğu yerlerde yağış da oluşabiliyor. Denizdeyseniz de hemen kıyıdan içeriye doğru uzaklaşmanızda fayda var.”
Kaynak



